M1 | Lekcja 2 | Jak rozpoznawać sygnały wysyłane nam przez psa? Komunikacja.

Część 1:

Cześć 2:

Prezentacje do pobrania: część 1 | część 2

Komunikacja

Ludzka komunikacja bardzo różni się od psiej komunikacji. Warto poświęcić czas, nie tylko na to, aby nauczyć psa naszych ludzkich słów, ale również na to, aby nauczyć się psiego języka. Dzięki lepszemu zrozumieniu psa będziesz mogła uniknąć sytuacji konfliktowych, wesprzeć psa, gdy tego potrzebuje i efektywniej z nim pracować podczas treningów.

Sygnały, które pies wysyła, gdy prosi o dystans.

Zazwyczaj pies zanim sięgnie po silniejsze komunikaty takie jak, szczekanie, czy gryzienie, wysyła sygnały delikatniejsze, aby oddalić do siebie niekomfortową sytuację. Tak na prawdę wszystkie te sygnały są swojego rodzaju prośbą o zachowanie dystansu.

Czyli psiak nie zachowuje się agresywnie, bo chcę Cie zdominować, ale dlatego, że czuje się źle w tej sytuacji i prosi o dystans, zaprzestanie Twojego działania/działania innego psa.

Sygnały, które pies może wysyłać, gdy czuje się niekomfortowo lub jest zestresowany:

• Odwracanie głowy
• Lizanie nosa/fafli
• Odsuwanie się
• Mrużenie oczu
• Egzaltowane ziewanie
• Ponoszenie przedniej łapki
• Kulenie uszu
• Obniżanie sylwetki
• Ziajanie pomimo braku wysiłku fizycznego lub upału
• Odejście

Czego nie robić, aby nasz psiak czuł się z nami komfortowo:

• Przytulania
• Pochylania się nad psem
• Dotykania psa, gdy śpi
• Klepania po głowie
• Głaskania podczas jedzenia
• Podchodzenia na wprost
• Wyciągania ręki w stronę psa lub nad psa
• Wpatrywania się prosto w oczy
• Podnoszenia psa

Oczywiście dużo zależy od danego psa, być może Twój psiak nie ma nic przeciwko przytulaniu albo przynajmniej je toleruje. Aby dowiedzieć się, czy Twoje dane zachowanie nie wzbudza w nim stresu, obserwuj czy podczas nich nie wysyła sygnałów z pierwszej listy. Jednak raczej warto unikać zachowań wobec psa, przedstawionych na drugiej liście. W szczególności wobec obcego psa, który nas dobrze nie zna.

Zanim pies ugryzie, może wysyłać do nas szereg komunikatów, zazwyczaj demonstrując najpierw te delikatniejsze, a potem coraz silniejsze. Jest to tak zwana „drabina agresji”, czyli sygnały, które pies prezentuje zanim ugryzie „bez ostrzeżenia”:

1. Odwracanie głowy, próby odejścia, wycofywanie się, ziewanie, oblizywanie pyska.
2. Zastyganie, widoczne białko oka, szeroko otwarte oczy.
3. Warczenie, szczekanie, szybkie wysuwanie języka, delikatne uderzenie zamkniętym pyskiem.
4. Uderzenie zębami, złapanie zębami bez przytrzymania lub z przytrzymaniem.

Pamiętaj, że te sygnały mogą wystąpić w różnych kombinacjach, w różnej kolejności. Niektóre z nich mogą nie wystąpić, mogą mieć też różne nasilenie. Czyli nie zawsze pies zaprezentuje sygnały od punktu 1 do 4, czasami pewne sygnały pominie lub zmieni kolejność ich prezentowania.

Bardzo ważne do zapamiętania jest to, że celem warczenia jest zahamowanie agresji, a nie doprowadzenie do niej.

Ogólnie zachowania psa możemy podzielić sobie na cztery grupy, które pomagają nam zinterpretować, co oznacza dany sygnał.

1. Zachowania demonstracyjne.

Tymi zachowaniami pies stara się zaimponować drugiemu osobnikowi, pokazać swoją siłę, szybkość, zwinność. Pies demonstruje swoją pozycję i status w odniesieniu do tej sytuacji. Czasami psiak stara się „zawstydzić” drugiego osobnika, aby pokazać swoją wyższość. Te zachowania zazwyczaj są pewnym rytuałem u danego osobnika, który ma pewien wachlarz takich zachowań w swoim repertuarze.

Zazwyczaj podczas takich zachowań pies nie ma dłuższego kontaktu fizycznego z innym psem, jeżeli już to kontakt jest krótki. Pies stara się zademonstrować te cechę swojego charakteru, która daje mu przewagę w danej sytuacji. Czyli na przykład, jeżeli mamy w danej sytuacji dwa psy i pies A jest większy, a pies B mniejszy, to możliwe, że pies A będzie demonstrował swoją siłę poprzez np. Zatrzymanie i postawę frontalną, a pies B może demonstrować poprzez szybkie bieganie wkoło i nagłe zwroty, aby pokazać swoją szybkość i zwinność.

Lista przykładowych zachowań demonstracyjnych:

• Uderzenie łapą
• Uniesiony sztywny ogon
• Kontrola zasobów (np. Obrona zabawki/patyka)
• Otarcie się os drugiego osobnika łopatką lub odbytem
• Zatrzymanie i postawa frontalna
• Zatrzymanie spojrzeniem
• Napięte merdanie ogonem
• Znaczenie terenu moczem (może być potem obrona tego zaznaczonego terenu, „to jest moje miejsce”)
• Wąchanie odbytu i okolic narządów płciowych
• Tzw. „Ukłon” z szeroko rozstawionymi przednimi łapami (nie jest to zawsze zaproszenie do zabawy, częściej zachowanie demonstracyjne)
• Napieranie klatką piersiową
• Napieranie brodą

2. Zachowania stresu, deeskalacyjne, strachu.

Pies prezentuje zachowania z tej grupy, aby załagodzić konflikt, pokazać uległość, poczuć się lepiej lub pokazać brak chęci do konfliktu. 

W tej grupie są też właśnie strategie radzenia sobie ze stresem, czyli pies robi coś, aby poczuć się lepiej w danej sytuacji. Najczęstsze strategie radzenia sobie ze stresem to: węszenie, znaczenie, polowanie, zabawa, noszenie, szarpanie, rzucie, bieganie, pływanie, kontrola zasobów, kontakt socjalny (np. prośba o kontakt z opiekunem).

Lista przykładowych zachowań stresu, deeskalacyjnych, strachu:

• Tzw. samolotowe uszy, czyli pies kładzie uszy na boki.
• Unikanie kontaktu wzrokowego
• Szczekanie
• Kopanie
• Picie
• Jedzenie trawy
• Spoglądanie w stronę wyjścia
• Lizanie podłogi
• Ignorowanie
• Oblizywanie fafli/nosa
• Turlanie się
• Drapanie się
• Otrzepanie się
• Kichanie

3. Zachowania agonistyczne.

Jest to grupa zachowań grożących, w której znajduje się też atak ofensywny lub defensywny. Służą zazwyczaj do stworzenia lub utrzymania dystansu z drugim osobnikiem.

Należy pamiętać, że zachowania agresywne są naturalną częścią socjalnych zachowań psa.

Przykładowe zachowania agonistyczne:

• Pokazanie zębów
• Szczekanie
• Gryzienie
• Ukłon
• Gonienie
• Uderzenie pyskiem w pysk
• Twarde spojrzenie
• Zahamowane ugryzienie
• Dotknięcie nosem ręki człowieka
• Marszczenie nosa
• Uderzenie łapą
• Uderzenie łopatką/biodrem

4. Zachowania kontaktu społecznego.

Zachowania kontaktu społecznego są prezentowane, gdy w danej sytuacji pies nie ma powodu odczuwać strachu lub stresu. Poprzez te zachowania pies pokazuje ochotę współpracy, chęć wejścia w interakcję, chęć zabawy, zalotów, chęć wspólnej aktywności. Zachowania te możesz zaobserwować, gdy nie obserwujesz zachowań z poprzednich grup.

Te zachowania mogą być bardzo podobne do zachowań z 3 poprzednich grup, ale będą różniły się ogólną postawą psa. 

Wskazówki, które mogą świadczyć o tym, że pies prezentuje zachowania kontaktu społecznego:

• Rozluźnione, miękkie ciało. 
• Sytuacja jest niekonfliktowa i niewyjątkowa, czyli możemy mieć podejrzenie, że pies nie ma czego się bać/stresować w danym momencie.
• Pies nie ucieka, nie odchodzi.
• Ogon merda luźno w pozycji neutralnej.
• Pies nie jest bardziej pobudzony, niż przy zwykłym kontakcie z opiekunem, gdy ten wróci do domu.